DIMITROVGRAD OD „A“ DO „Š“ – MANASTIRČE – MANASTIR SVETOG DIMITRIJA
Južno od Dimitrovgrada, u neposrednoj blizini grada, nalazi se manastir svetog velikomučenika Dimitrija, u narodu poznat kao Manastirče. Smešten je u podnožju planine Mrtvine između borove i hrastove šume. Posvećen je Svetom velikomučeniku Dimitriju. Sagrađen je 1870. godine, prema narodnom predanju na inicijativu izvesnog osamdesetogodišnjeg deda Made. Renoviran je i osvećen 1996. godine. U manastiru se čuvaju ikone Svetog Dimitrija i drugih svetaca.
Istorija : Prvi hram je sagrađen 1870. godine, a drugi 1925. godine. Novi hram koji danas postoji, sazidan je na temelјima starijeg hrama. Po predanju, Turci su dozvolili izgradnju hrama posle pronalaženja crkvenih predmeta i sasuda na tome mestu, kako je usnio izvesni deda Mada. Obnovlјen je u potpunosti 1996. godine uz ogromno zalaganje i trud Emila Sokolova, a ikonopisan rukom umetnika Mića Mitića. U obnovlјenom konaku žive monahinje i svojim trudom, a prilogom vernog naroda 2013. godine sagrađena je nova zvonara i kuplјeno novo zvono teško 80 kilograma. Asfaltiran je i pričazni put, a u neposrednoj blizini manastriskog kompleksa izgrađena je staza za zimske sportove.
“To je nevelika jednobrodna građevina sa pripratom, duga petnaestak i široka desetak koraka, sa konakom ili mađernicom u kojoj su nekada boravile kaluđerice. Smešteno je uz zapadnu stranu Bučumeta na dvestotinak koraka ispod gradine iz kasne antike, koju zovu Kale. Preko puta njega je šumovita Mrtvina.
Krase ga veliki borovi iz vremena kada je nastalo, a deminutiv kao ime je posledica njegovih malih dimenzija. Ostalo je lepo, ali ne toliko da bi ga Caribrođani stavljali toliko ispred znamenitosti koje, koliko-toliko taj grad ima.
Biće da je štos u nečem drugom, što vremenima koja su za nama daje lepotu koju objektivno mоžda i nisu imala. U događajima koji se pamte, u zbivanjima koja su se na manastirčetu odvijala i koja su mnogo više bila u vezi sa svakodnevnim nego sa onostranim svetom.
Zapravo manastirčeto je postalo mesto hedonizma, gde se i pred božijim očima i u svakojakim vremenima uživalo u malim stvarima koje život znače.” – Slobodan Aleksić (tekst preuzet sa portala Far)
Manastir Svetog Dimitrija – Manastirče, obeležava 8. novembar, Mitrovdan, kao hramovni praznik. Mnogobrojne porodice Mitrovdan slave kao krsnu slavu, a u dimitrovgradskom kraju kao imendan.
Mitrovdan je nepokretni praznik, uvek se slavi 8. novembra, a u crkvenom kalendarui obeležen je crvenim slovom. U našem kraju, ljudi se toga dana okupljaju kraj Manastirčeta. Godinama unazad za praznik u njegovoj porti goste dočekuje domaćin slave.
Uspomena na smrt i stradanje velikog borca za hrišćanstvo obeležava se kao zapovedni praznik, krsna slava i imendan.
Mitrovdan važi za jednu od najvećih slava u Srbiji i za njega se vezuje veliki broj narodnih običaja i verovanja. Jedno od tih verovanja je da na taj dan ne treba grditi malu decu, koliko god da su pogrešila, jer će navodno onda cele godine biti nestašna. Još jedno verovanje je da od Mitrovdana počinje zima.
Atletski klub Balkan danas je domaćin i organizator tradicionalne Gmitrovdanske trke. Kao i svake godine, u trci učestvuje oko stotinak stalnih učesnika iz Dimitrovgrada i više bugarskih i srpskih gradova, koji se odazivaju na većinu atletskih takmičenja u gradu. Glavna trka takmičenja se održava na trasi od crkve Rođenja Presvete Bogorodice do manatira Sveti Dimitrije.
